Ps, 10, 1-18
Lamed
Dlaczego z dala stoisz, o Panie,
w czasach ucisku się kryjesz,
gdy występny się pyszni, biedny jest w udręce
i ulega podstępom, które tamten uknuł?
(Nun)
Bo występny się chełpi swoim pożądaniem,
bluźni drapieżca i pogardza Panem.
W pysze swojej powiada występny: «Nie pomści;
nie ma Boga»: oto jest całe jego myślenie.
Drogi jego układają się zawsze szczęśliwie;
Twe wyroki zbyt są wzniosłe dla niego;
parska na wszystkich swoich przeciwników.
Myśli on sobie: «Ja się nie zachwieję;
nie zaznam niedoli w najdalsze pokolenia».
Pe
Usta jego pełne przekleństwa, zdrady i podstępu,
na jego języku udręka i złośliwość.
Siedzi w zasadzce przy drogach
i niewinnego zabija w ukryciu;
oczy jego śledzą biedaka.
Ain
Zasadza się w kryjówce, jak lew w swej jaskini;
zasadza się, by porwać ubogiego:
porywa ubogiego i w sieć swoją wciąga.
Schyla się, przysiada na ziemi,
a od jego przemocy pada ubogi.
Mówi w swym sercu: «Bóg nie pamięta,
odwraca swe oblicze, nigdy nie zobaczy».
Kof
Powstań, o Panie, wznieś swą rękę, Boże!
Nie zapominaj o biednych!
Dlaczego występny gardzi Bogiem,
mówi w swym sercu: «Nie pomści»?
Resz
A Ty widzisz trud i boleść,
patrzysz, by je wziąć w swoje ręce.
Tobie się biedny poleca,
Tyś opiekunem sieroty!
Szin
Skrusz ramię występnego i złego:
pomścij jego nieprawość, by już go nie było.
Pan jest królem na wieki wieków,
z Jego ziemi zniknęli poganie.
Taw
Panie, usłyszałeś pragnienie pokornych,
umocniłeś ich serca, nakłoniłeś ucha,
aby strzec praw sieroty i uciśnionego
i aby człowiek [powstały] z ziemi nie siał już postrachu.
Co wiemy o Psalmie 10?
Psalm 10 ma wyjątkową historię – w tradycji hebrajskiej jest odrębnym psalmem, ale pierwotnie stanowił jedną całość z Psalmem 9. Świadczy o tym kontynuacja alfabetycznego układu wersów, tzw. akrostychu. W akrostychu kolejne wersy lub strofy zaczynają się od kolejnych liter alfabetu hebrajskiego (alef, bet, gimel itd. – łącznie 22 litery). Psalm 9 rozpoczyna się od pierwszych liter alfabetu, a Psalm 10 kontynuuje ten układ w drugiej połowie. Taka konstrukcja była pomocą w zapamiętywaniu tekstu oraz symbolizowała pełnię i całościowość przekazu. W najstarszych przekładach Biblii – greckiej Septuagincie i łacińskiej Wulgacie – oba teksty faktycznie występują jako jeden psalm, stąd różnice w numeracji psalmów między tradycją hebrajską a grecko-łacińską.
Charakterystyczne dla Psalmu 10 jest brak nagłówka – nie ma tu ani wskazania autora, ani informacji o melodii czy okolicznościach powstania. To zrozumiałe, skoro psalm stanowił kontynuację poprzedniego. Pod względem gatunku literackiego mamy do czynienia z psalmem błagalnym, który zawiera szczegółowy opis postępowania bezbożnika oraz pytanie skierowane do Boga: „Dlaczego, Panie, stoisz z daleka?”.
Psalm wyróżnia się niezwykle plastycznym i szczegółowym portretem bezbożnego człowieka. To najdłuższy w całym Psałterzu opis mentalności i metod działania bezbożnika – psalmista przedstawia go jako kogoś, kto wyzyskuje słabych, działa podstępem, gardzi Bogiem i czuje się bezkarny. Ten realistyczny obraz sprawia, że psalm brzmi zaskakująco współcześnie, jakby opisywał mechanizmy zła, które znamy z dzisiejszego świata.
Interpretacja Psalmu 10
Głównym przesłaniem psalmu jest dramatyczny kontrast między arogancją bezbożnych a bezsilnością sprawiedliwych. Psalmista opisuje kogoś, kto żyje, jakby Boga nie było – wyzyskuje ubogich, chełpi się swoją przewagą, myśli „Bóg nie widzi” i działa z pełną bezwzględnością. To nie jest abstrakcyjny opis zła, lecz realistyczny portret człowieka, który stracił sumienie i nie liczy się z żadnymi moralnymi ograniczeniami.
Kluczowy obraz psalmu to bezbożnik jako drapieżnik czyhający na ofiarę – porównany jest do lwa siedzącego w ukryciu, gotowego rzucić się na biedaka. Jego metody to podstęp, przemoc, arogancja i cynizm. Szczególnie przejmujące są słowa wkładane w usta bezbożnego: „Bóg zapomniał, odwrócił oblicze, nigdy nie ujrzy”. To wyraz mentalności, która odrzuca wszelką odpowiedzialność moralną. Inny wymowny motyw to pytanie skierowane do Boga: „Dlaczego stoisz z daleka?”. To szczere, boleśne pytanie człowieka, który widzi triumf zła i nie rozumie Bożego milczenia.
Psalm uczy nas, że możemy szczerze pytać Boga o Jego nieobecność w sytuacjach, gdy zło wydaje się wszechmocne. To nie jest brak wiary, lecz autentyczna modlitwa – wiara, która szuka zrozumienia. Jednocześnie psalm kończy się nutą nadziei: Bóg jednak widzi, słyszy wołanie uciśnionych i w odpowiednim czasie wymierzy sprawiedliwość. Bezbożny może czuć się bezkarny, ale jego dni są policzone.
W interpretacji katolickiej Psalm 10 odczytywany jest jako głęboki opis tajemnicy zła i cierpienia niewinnych. Pytanie „dlaczego Bóg milczy?” pojawiało się w dziejach Kościoła wielokrotnie – od męczenników pierwszych wieków po ofiary współczesnych prześladowań. Tradycja chrześcijańska wskazuje jednak, że Bóg odpowiedział na to pytanie w najbardziej radykalny sposób – sam wstąpił w ludzkie cierpienie w osobie Jezusa Chrystusa. Chrystus doświadczył prześladowania ze strony bezbożnych, został ofiarą podstępu i przemocy, a na krzyżu wołał: „Boże mój, czemuś mnie opuścił?”. W ten sposób Bóg pokazał, że nie jest obojętny na krzywdę – przeciwnie, solidaryzuje się z cierpiącymi. Ojcowie Kościoła widzieli w bezbożniku z Psalmu 10 prefigurację Antychrysta – tego, który na końcu czasów będzie prześladował wiernych. Jednocześnie Kościół naucza, że sprawiedliwość Boża, choć czasem powolna w ludzkim odczuciu, jest nieuchronna. Psalm ten przypomina wierzącym, że mogą szczerze wyrazić swoje pytania i wątpliwości w modlitwie, ale powinni też trwać w ufności, że ostatnie słowo należy do Boga, który „upokorzy ramię bezbożnika” i ustanowi swoje sprawiedliwe królestwo.